ODTÜ tarafından yürütülen “Denizlerimizin Genç Kaşifleri” projesi, vatandaş bilimi konseptiyle gerçekleştirilen en kapsamlı proje olarak dikkat çekiyor. Bu proje kapsamında, Ramazan Bayramı tatili boyunca denizlerden örnekler toplamak için kıyı illerinde bulunan 7’den 77’ye katılımcılar özel üretilmiş cihazlar kullandı.
Proje sayesinde gemiyle aylar sürecek seyrüseferlerin önüne geçilerek 250 bin litre yakıt tasarrufu sağlandı ve 650 ton karbondioksit salınımı engellendi. ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Verşan Kök, projenin toplumun bilimsel süreçlere katılımını teşvik ettiğini vurgulayarak, projede toplanan verilerin ilk analizlerinin yapıldığını açıkladı.
Denizlerimizin Genç Kaşifleri projesi kapsamında ODTÜ, deniz kenarındaki şehirlerde ve KKTC’de gönüllü araştırma ekipleri oluşturdu. Bu ekipler, deniz suyunun sıcaklık, tuzluluk, çözünmüş oksijen ve pH değerlerini ölçerek elde ettikleri verileri ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’ne iletti. Ayrıca özel olarak geliştirilen Kaşif-1 adlı cihaz sayesinde parametreler dakikalar içinde toplanarak merkezi veri tabanında değerlendirmeye alındı.
Proje kapsamında elde edilen veriler doğrultusunda, Türkiye denizlerindeki sıcaklık artışının geçen seneye göre daha yüksek olduğu belirlendi. Özellikle Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde ciddi artışlar gözlemlendi. Analiz raporunda, Karadeniz ve Doğu Akdeniz’de kirlilik ve biyolojik üretkenlikle ilişkili pH değerlerinin ölçüldüğü belirtildi. Ayrıca tuzluluk değerlerinin farklı denizlerde farklılıklar gösterdiği raporda yer aldı.
ODTÜ Bilim İletişimi Ofisi Direktörü Prof. Dr. Eren Kalay, proje kapsamında toplanan verilerin ekosistem hakkında önemli bilgiler sağladığını belirtti. Projenin sonuçları, tüm gönüllü katılımcıların imzasıyla bir bilimsel makalede yayınlanacak ve literatüre katkı sağlayacak. Gelecek aşamada ise projenin daha geniş kapsamlı bir şekilde devam edilerek dünya genelinden verilerin toplanması hedefleniyor.
